Mâm cúng ông Táo (hay còn gọi là mâm cúng ông Công ông Táo) là một phần quan trọng trong phong tục truyền thống Việt Nam. Lễ này diễn ra vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, nhằm tiễn Táo Quân về trời báo cáo công việc một năm của gia đình. Việc chuẩn bị mâm cúng thể hiện lòng thành kính, biết ơn các vị thần bếp đã bảo vệ và mang lại sự ấm no cho gia đình suốt năm qua.
Lễ vật cúng ông Táo chia thành hai phần chính: Ngoài bàn thờ Ông Táo ra thì còn có lễ vật bắt buộc và mâm cỗ ăn. Tùy vùng miền và điều kiện gia đình mà chuẩn bị khác nhau, nhưng cần đảm bảo thành tâm.
Lễ vật cần thiết trên mâm cúng ông Táo
- Cá chép: Thường 1-3 con sống (hoặc cá chép giấy), tượng trưng cho phương tiện đưa Táo Quân về trời (cá chép hóa rồng). Sau lễ, thả cá phóng sinh.
- Bộ mũ áo hia Táo Quân: Ba bộ (hai ông có cánh chuồn, một bà không cánh), màu sắc thay đổi theo năm (thường đỏ, vàng, xanh).
- Vàng mã, tiền giấy: Tiền vàng, quần áo, giày dép bằng giấy.
- Hương, nến, hoa tươi (hoa cúc, hồng, lay ơn).
- Trầu cau, rượu, nước lọc, trà.
- Mâm ngũ quả (năm loại trái cây tươi, tượng trưng ngũ hành).
Xem thêm: Mẫu bài văn khấn ông Công ông Táo
Mâm cổ Ông Táo
Mâm cúng ở ba miền Bắc, Trung, Nam có những nét đặc trưng riêng, phản ánh phong tục địa phương. Bài viết này sẽ đi sâu vào chi tiết sự khác biệt, giúp bạn chuẩn bị mâm cúng phù hợp
1. Mâm cúng ông Táo miền Bắc
Miền Bắc nổi bật với sự chuẩn bị sớm và kỹ lưỡng, nhấn mạnh vào yếu tố tượng trưng mạnh mẽ.
Thời gian cúng: Thường bắt đầu từ ngày 20 tháng Chạp âm lịch, muộn nhất trước 12 giờ trưa ngày 23. Sau giờ Ngọ, Táo Quân được cho là đã về trời, không nhận lễ nữa. Mâm cỗ cúng miền Bắc chủ yếu mặn, cầu kỳ nhưng không lãng phí.
- Món chính: Gà luộc ngậm hoa hồng, xôi gấc đỏ, giò lụa, chả quế, nem rán, thịt kho tàu, canh măng khô hầm chân giò.
- Món ngọt: Chè kho (chè đậu trắng) hoặc bánh chưng, để “miệng ngọt” giúp Táo Quân nói lời hay.
- Đặc biệt: Bôi chè ngọt lên miệng ông Táo hoặc bếp lò để cầu may mắn, tránh tai ương.
Phong tục đặc trưng: Sau cúng, hóa vàng mã ngoài trời, dọn dẹp bếp núc sạch sẽ. Nhiều gia đình ở Hà Nội hoặc các tỉnh phía Bắc còn quét dọn nhà cửa từ sớm để “tống cựu nghênh tân”.
2. Mâm cúng ông Táo miền Trung
Miền Trung mang tính thanh tịnh, thực tế, chịu ảnh hưởng khí hậu khắc nghiệt, nên mâm cúng đơn giản nhưng ý nghĩa sâu sắc. Thời gian cúng: Thường vào đêm 22 rạng sáng 23 tháng Chạp, hoặc muộn hơn so với miền Bắc. Mâm cỗ cúng: Kết hợp mặn và chay, nhấn mạnh hải sản.
- Món chính: Cá thu hoặc cá ngừ kho thơm, thịt heo quay, nem chua, bánh tét, canh khổ qua nhồi thịt, rau củ xào.
- Món ngọt: Chè trôi nước, kẹo mè xửng.
- Đặc biệt: Mâm cơm phải có món cá, tượng trưng cho sự no đủ từ biển cả. Thắp đèn soi đường, tránh cãi vã trong ngày cúng.
Phong tục đặc trưng: Ở Huế hoặc Đà Nẵng, gia đình thường cúng ngoài trời, thắp hương vòng quanh bếp để Táo Quân dễ dàng về trời. Lễ nhấn mạnh sự thanh tịnh, không quá phô trương.
3. Mâm cúng ông Táo miền Nam
Miền Nam cởi mở, chịu ảnh hưởng văn hóa đa dạng, nên mâm cúng gần gũi, phong phú với các món ăn dân dã. Thời gian cúng: Từ 20 giờ đến 23 giờ ngày 23 tháng Chạp, thường muộn hơn các miền khác để cả nhà quây quần.
Mâm cỗ cúng: Đa dạng, kết hợp mặn ngọt, ảnh hưởng miền Bắc nhưng thêm yếu tố địa phương.
- Món chính: Gà luộc, thịt quay giòn, nem nướng, bánh tét, hành muối, đậu phộng rang, kẹo vừng đen (kẹo thèo lèo).
- Món ngọt: Chè trôi nước, bánh ít, kẹo dừa.
- Đặc biệt: Luôn có đĩa đậu phộng hoặc kẹo vừng để Táo Quân “ăn đường” nói tốt. Mâm cỗ thường thêm bánh chưng hoặc bánh tét nhân đậu.
Phong tục đặc trưng: Ở Sài Gòn hoặc các tỉnh miền Tây, sau cúng hóa vàng mã gần sông, thả đèn hoa đăng. Gia đình quây quần ăn uống, nhấn mạnh sự sum vầy.
Lưu ý chung khi chuẩn bị mâm cúng theo vùng miền
- Tùy điều kiện kinh tế, không cần cầu kỳ, quan trọng là lòng thành.
- Tránh kiêng kỵ: Không đổ rác, quét nhà sau cúng; giữ không khí vui vẻ.
- Năm 2026, nếu ở Sài Gòn (miền Nam), bạn có thể tham khảo thêm các chợ truyền thống như chợ Bến Thành để mua lễ vật tươi mới.
- Nếu kết hợp, nhiều gia đình hiện đại dùng cá chép miền Bắc với ngựa giấy miền Trung cho phong phú.
10+ Mẫu mâm cúng ông Công ông Táo đẹp
Sau đây là những mẫu mâm cúng quý Bạn đọc có thể tham khảo cách bày trí đẹp:
Xem thêm: Cách bao sái bài thờ dịp cuối năm
Lời kết
Mâm cúng ông Táo không chỉ là nghi thức mà còn giữ gìn bản sắc văn hóa Việt Nam. Dù ở miền nào, lễ cúng đều mang lại bình an, thịnh vượng cho gia đình. Chúc bạn năm mới an khang.
Nếu bạn cần thắc mắc gì về thờ cúng ông Công ông Táo thì đừng ngần ngại liên hệ với Bàn thờ đẹp Toàn Thắng qua hotline: 0926.242.777
